Quản trị tài chính thời khủng hoảng: Nên cắt giảm nhân sự hay chi phí vận hành?

Trong bối cảnh nền kinh tế biến động khó lường, quản trị tài chính không chỉ đơn thuần là việc ghi chép sổ sách kế toán, mà trở thành “nghệ thuật sinh tồn” của mọi doanh nghiệp. Một trong những câu hỏi hóc búa nhất mà các CEO và Giám đốc tài chính (CFO) phải đối mặt khi dòng tiền suy giảm là: Nên ưu tiên cắt giảm nhân sự (Layoff) hay thắt lưng buộc bụng chi phí vận hành (OpEx)?

Quyết định sai lầm ở bước này không chỉ khiến doanh nghiệp mất đi lợi thế cạnh tranh mà còn có thể dẫn đến sự sụp đổ từ bên trong. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chiến lược quản trị tài chính khôn ngoan để vượt qua “bão” kinh tế.

1. Tư duy quản trị tài chính đúng đắn: “Cắt mỡ” trước khi “cắt cơ”

Trong quản trị tài chính hiện đại, nguyên tắc vàng khi đối mặt với khủng hoảng là bảo vệ nguồn lực cốt lõi. Hãy hình dung doanh nghiệp như một cơ thể vận động viên:

• Chi phí vận hành lãng phí là lớp “mỡ thừa” cần loại bỏ để cơ thể nhẹ nhàng, linh hoạt hơn.

• Nhân sự cốt cán là khối “cơ bắp” giúp doanh nghiệp vận động và tăng tốc.

Nhiều nhà quản lý chọn cách cắt giảm nhân sự trước vì nó mang lại hiệu quả làm đẹp báo cáo tài chính ngay lập tức. Tuy nhiên, đây là “con dao hai lưỡi”. Việc sa thải ồ ạt gây ra chi phí ẩn khổng lồ: chi phí đền bù, chi phí tuyển dụng lại khi thị trường hồi phục, và nguy hiểm nhất là sự sụt giảm năng suất của những người ở lại do tâm lý hoang mang.

Vì vậy, một chiến lược quản trị tài chính bền vững phải đi theo lộ trình: Tối ưu vận hành -> Điều chỉnh chính sách nhân sự -> Cắt giảm nhân sự (chỉ khi là phương án cuối cùng).

2. Giai đoạn 1: Tối ưu hóa chi phí vận hành (OpEx) – Ưu tiên số 1

Trước khi đụng đến “nồi cơm” của nhân viên, người làm quản trị tài chính cần rà soát lại toàn bộ cấu trúc chi phí vận hành. Đây là giai đoạn “vắt khăn khô nước” để tìm lại dòng tiền:

Đàm phán lại với nhà cung cấp

Đừng ngần ngại thương lượng lại các hợp đồng thuê văn phòng, phần mềm (SaaS), hoặc nguyên vật liệu. Trong khủng hoảng, đối tác cũng cần giữ khách hàng, họ thường sẵn sàng giảm giá hoặc giãn thời gian thanh toán (công nợ) để cùng nhau tồn tại.

Cắt giảm Marketing “bề nổi”

Tạm dừng các chiến dịch xây dựng thương hiệu (Branding) tốn kém nhưng khó đo lường hiệu quả ngay lập tức. Thay vào đó, dồn ngân sách vào Performance Marketing – nơi mỗi đồng chi ra phải mang về doanh thu hoặc dữ liệu khách hàng cụ thể.

Kiểm soát tài sản và hàng tồn kho

Trong quản trị tài chính, hàng tồn kho nằm im chính là “tiền chết”. Hãy ngừng nhập hàng không thiết yếu, tung ra các chương trình khuyến mãi để giải phóng kho, chuyển đổi hàng hóa thành tiền mặt (Cash is King) nhanh nhất có thể.

3. Giai đoạn 2: Linh hoạt hóa chi phí nhân sự – Sự đồng lòng

Nếu việc cắt giảm vận hành chưa đủ để cân đối dòng tiền, bước tiếp theo trong quản trị tài chính là tác động đến quỹ lương nhưng tránh sa thải. Mục tiêu là giữ lại bộ khung nhân sự để sẵn sàng bứt phá khi kinh tế hồi phục.

• Đóng băng tuyển dụng (Hiring Freeze): Tận dụng tối đa nhân sự hiện có, kiêm nhiệm thêm các đầu việc thay vì tuyển mới.

• Giảm giờ làm, nghỉ không lương luân phiên: Thỏa thuận với nhân viên làm việc 4 ngày/tuần với mức lương tương ứng.

• Cắt giảm lương tạm thời: Lãnh đạo nên là người tiên phong giảm lương (30-50%) trước khi đề nghị nhân viên giảm (10-20%). Điều này thể hiện đạo đức trong quản trị tài chính và lãnh đạo, giúp củng cố văn hóa doanh nghiệp.

4. Giai đoạn 3: Cắt giảm nhân sự – Phương án “bất khả kháng”

Khi dòng tiền rơi vào mức báo động đỏ (Runway dưới 3 tháng) và mọi nỗ lực trên không hiệu quả, sa thải là bước đi bắt buộc để cứu con tàu không bị chìm. Tuy nhiên, quản trị tài chính lúc này cần sự “lạnh lùng” nhưng sáng suốt:

• Loại bỏ nhân sự hiệu suất thấp (Low Performers): Đây là cơ hội để thanh lọc bộ máy, loại bỏ những “mắt xích” yếu kém.

• Giữ chân nhân sự chủ chốt (Key Persons): Bằng mọi giá phải giữ lại những người nắm giữ quy trình cốt lõi, công nghệ lõi hoặc mang về doanh thu chính. Nếu mất họ, doanh nghiệp sẽ mất khả năng phục hồi.

• Tuân thủ pháp lý: Đảm bảo các khoản trợ cấp thôi việc được tính toán kỹ lưỡng để tránh rủi ro kiện tụng – một thảm họa khác về tài chính và uy tín.

Kết luận: Sự cân bằng trong quản trị tài chính

Quản trị tài chính trong khủng hoảng không phải là cuộc thi xem ai cắt giảm được nhiều tiền nhất, mà là ai sử dụng đồng vốn hiệu quả nhất để tồn tại.

Hãy nhớ rằng, khủng hoảng rồi sẽ qua đi. Cách doanh nghiệp đối xử với nhân viên trong giai đoạn khó khăn sẽ quyết định vị thế thương hiệu tuyển dụng của bạn trong tương lai. Một nhà quản trị tài chính giỏi sẽ biết cách dùng dao mổ để cắt bỏ phần hoại tử (chi phí lãng phí) chứ không cắt vào động mạch chủ (nhân sự tài năng) của doanh nghiệp.

Để hiểu rõ hơn về những lỗi sai trong quản trị tài chính mà doanh nghiệp thường hay mắc phải, hãy đăng ký tham gia ngay khoá học “Quản trị tài chính doanh nghiệp toàn diện” được CFC Vietnam tổ chức định kỳ hàng tháng cho các CEO/CFO/Kế toàn trưởng và chuyên viên tài chính hàng đầu trên cả nước!

👉 Hiểu đúng – Quản trị đúng – Quyết định đúng giúp doanh nghiệp tăng trưởng bền vững

📩 Đăng ký tư vấn ngay: https://forms.gle/HZEPAHYQL9bvRF9D8

🏷️ GIẢM 20% cho học viên ĐĂNG KÝ NGAY

🏷️ GIẢM NGAY 30% khi đăng ký nhóm từ 2 người

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN QUẢN TRỊ & TÀI CHÍNH VIỆT NAM

Trụ sở chính: Lô 02 C4/NO, Khu đô thị Nam Trung Yên, Phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội, Việt Nam

Hotline: 0823.71.3456

Email: tuvantaichinh@cfcvietnam.vn