Quản Trị Tài Chính Doanh Nghiệp: 4 “Trụ Cột Vàng” Giúp CEO Vững Tay Chèo Trước Mọi Biến Động

Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, các CEO của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) thường ví mình như những vị thuyền trưởng đang lèo lái con tàu qua vùng biển bão tố. Để con tàu không bị lật úp, kỹ năng bán hàng hay marketing chỉ đóng vai trò là “cánh buồm” đẩy tàu đi nhanh. Trong khi đó, quản trị tài chính chính là “bánh lái” và “hệ thống định vị” – thứ giữ cho con tàu đi đúng hướng và không bị đắm vì cạn kiệt nhiên liệu giữa đường.

Tuy nhiên, sai lầm phổ biến của nhiều lãnh đạo là đồng nhất quản trị tài chính với kế toán. Họ phó mặc toàn bộ mảng này cho Kế toán trưởng và chỉ nhìn vào báo cáo khi kỳ thuế đến. Đây là tư duy thụ động khiến doanh nghiệp bỏ lỡ nhiều cơ hội tăng trưởng hoặc không nhận diện được rủi ro từ sớm.

Bài viết này sẽ giúp bạn thiết lập lại tư duy về quản trị tài chính thông qua 4 trụ cột cốt lõi, giúp doanh nghiệp chuyển mình từ trạng thái “tự phát” sang “chuyên nghiệp”.

1. Phân biệt rõ ràng: Kế toán là quá khứ, Tài chính là tương lai

Trước khi đi vào chi tiết, CEO cần phân biệt rõ hai khái niệm này.

• Kế toán (Accounting): Là việc ghi chép, tổng hợp lại các giao dịch đã xảy ra để phục vụ việc báo cáo thuế và tuân thủ pháp luật. Nó giống như việc bạn lái xe mà chỉ nhìn vào gương chiếu hậu.

• Quản trị tài chính (Financial Management): Là việc sử dụng các dữ liệu từ kế toán để phân tích, đánh giá và ra quyết định cho tương lai. Nó giống như việc bạn nhìn qua kính chắn gió để biết phía trước có chướng ngại vật hay đường cao tốc.

Một hệ thống quản trị tài chính hiệu quả không chỉ trả lời câu hỏi “Tháng trước lãi bao nhiêu?” mà phải trả lời được: “Tháng sau cần bao nhiêu tiền?”, “Đầu tư vào đâu sinh lời cao nhất?” và “Rủi ro lớn nhất đang nằm ở đâu?”.

2. Trụ cột thứ nhất: Quản trị Dòng tiền (Cash Flow Management)

Như đã đề cập ở nhiều chuyên đề trước, “Lợi nhuận là quan điểm, tiền mặt là sự thật”. Một doanh nghiệp có thể báo lỗ trong ngắn hạn mà vẫn sống sót, nhưng nếu đứt gãy dòng tiền, doanh nghiệp sẽ chết ngay lập tức dù đang có lãi.

Trong quản trị tài chính, nhiệm vụ tối thượng là đảm bảo thanh khoản (Solvency). CEO cần kiểm soát chặt chẽ Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC), đảm bảo tốc độ thu tiền về nhanh hơn tốc độ phải chi tiền ra.

• Hành động: Thiết lập báo cáo dự báo dòng tiền (Cash Flow Forecast) theo tuần hoặc tháng. Đừng đợi đến ngày trả lương mới kiểm tra tài khoản.

3. Trụ cột thứ hai: Quản trị Hiệu quả hoạt động (Profitability Analysis)

Doanh thu tăng trưởng 20% nhưng tại sao lợi nhuận lại đi ngang, thậm chí sụt giảm? Câu trả lời nằm ở khả năng kiểm soát chi phí và biên lợi nhuận. Nhiều SME mắc bẫy “doanh thu ảo” khi chạy theo các đơn hàng lớn nhưng biên lợi nhuận gộp (Gross Margin) quá mỏng, không đủ bù đắp chi phí vận hành (OpEx).

Hệ thống quản trị tài chính bài bản đòi hỏi CEO phải “soi” được hiệu quả của từng trung tâm lợi nhuận (Profit Center):

• Sản phẩm nào đang gánh team? Sản phẩm nào đang ăn mòn lợi nhuận?

• Kênh bán hàng nào hiệu quả nhất?

• Khách hàng nào mang lại dòng tiền tốt nhất?

• Hành động: Xây dựng hệ thống kế toán quản trị để tách bóc chi phí cho từng mã hàng/dự án. Mạnh dạn cắt bỏ những phần “thịt thừa” (sản phẩm/khách hàng lỗ) để dồn lực vào phần cốt lõi (Core Business).

4. Trụ cột thứ ba: Quản trị Rủi ro và Đòn bẩy tài chính (Risk & Leverage)

Sử dụng vốn vay (Đòn bẩy tài chính) là con dao hai lưỡi. Trong giai đoạn thị trường tốt, đòn bẩy giúp doanh nghiệp tăng trưởng thần tốc (dùng vốn ngân hàng để sinh lời). Nhưng khi lãi suất tăng cao hoặc thị trường đóng băng, đòn bẩy chính là “án tử”.

Vai trò của quản trị tài chính là xác định “điểm cân bằng” an toàn. CEO cần trả lời được:

• Tỷ lệ Nợ/Vốn chủ sở hữu bao nhiêu là an toàn với ngành nghề của mình?

• Khả năng chi trả lãi vay (Interest Coverage Ratio) có đang ở mức báo động không?

• Hành động: Đa dạng hóa nguồn vốn. Luôn duy trì một quỹ dự phòng rủi ro tài chính tương đương 3-6 tháng chi phí cố định để doanh nghiệp có thể “ngủ đông” an toàn qua khủng hoảng.

5. Trụ cột thứ tư: Hoạch định và Dự báo (Planning & Forecasting)

Không có bản đồ, bạn sẽ đi lạc. Không có kế hoạch tài chính, bạn đang kinh doanh theo kiểu “đánh bạc”. Nhiều CEO chỉ lập kế hoạch kinh doanh (Doanh số) mà quên lập kế hoạch tài chính (Ngân sách). Quản trị tài chính yêu cầu doanh nghiệp phải có một bản kế hoạch ngân sách (Master Budget) bao gồm:

• Ngân sách doanh thu.

• Ngân sách chi phí vận hành.

• Ngân sách đầu tư (Capex).

• Ngân sách dòng tiền.

Bản kế hoạch này đóng vai trò như một “ngọn hải đăng”, giúp ban lãnh đạo so sánh giữa Thực tế và Mục tiêu hàng tháng, từ đó điều chỉnh hành vi chi tiêu kịp thời.

Kết luận

Quản trị tài chính không phải là những con số khô khan trên bảng tính Excel, mà là ngôn ngữ của kinh doanh. Nó kể cho bạn nghe câu chuyện về sức khỏe thực sự của doanh nghiệp.

Để chuyển đổi từ một SME quản lý theo kiểu gia đình sang một doanh nghiệp chuyên nghiệp, CEO không nhất thiết phải trở thành chuyên gia tài chính, nhưng bắt buộc phải có tư duy tài chính (Financial Mindset). Hãy bắt đầu bằng việc xây dựng 4 trụ cột trên ngay hôm nay để biến tài chính thành bệ phóng vững chắc cho sự tăng trưởng bền vững.

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN QUẢN TRỊ & TÀI CHÍNH VIỆT NAM

Trụ sở chính: Lô 02 C4/NO, Khu đô thị Nam Trung Yên, Phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội, Việt Nam

Hotline: 0823.71.3456

Email: tuvantaichinh@cfcvietnam.vn