Quản trị tài chính 2026: 4 Kiến thức Thuế sống còn Chủ doanh nghiệp cần nắm rõ

Bước sang năm 2026, bối cảnh kinh doanh tại Việt Nam đã có những chuyển biến mạnh mẽ về cơ chế chính sách. Một trong những sai lầm lớn nhất của các CEO là coi thuế là việc của kế toán. Thực tế, tư duy về thuế là một mảnh ghép không thể thiếu trong bức tranh quản trị tài chính.

Nếu quản trị tài chính giúp bạn kiếm tiền và giữ tiền, thì kiến thức về thuế giúp bạn bảo vệ số tiền đó khỏi rủi ro pháp lý. Dưới đây là 4 trọng điểm về thuế trong năm 2026 mà mọi chủ doanh nghiệp bắt buộc phải cập nhật.

1. Chính thức bãi bỏ Lệ phí môn bài

Một bước ngoặt lớn trong cải cách hành chính năm 2026 là việc Quốc hội và Chính phủ đã chính thức bãi bỏ Lệ phí môn bài (theo Nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển kinh tế tư nhân).

Điều này có ý nghĩa gì với quản trị tài chính doanh nghiệp?

Tiết kiệm chi phí: Doanh nghiệp không còn phải nộp khoản phí thường niên (từ 300.000đ – 3.000.000đ) mỗi đầu năm.
Giảm tải thủ tục: Bạn không cần lo lắng về việc nộp Tờ khai lệ phí môn bài hay bị phạt do nộp chậm vào dịp đầu năm dương lịch.

Tuy nhiên, rủi ro nằm ở đâu? Trong quản trị tài chính, sự chủ quan là kẻ thù lớn nhất. Việc miễn lệ phí từ 2026 không có nghĩa là xóa nợ cũ. Nếu doanh nghiệp của bạn thành lập trước năm 2026 và còn nợ lệ phí môn bài của các năm 2024, 2025, bạn vẫn phải hoàn thành nghĩa vụ này. Cơ quan thuế vẫn sẽ truy thu và tính tiền chậm nộp cho các khoản nợ cũ. Do đó, hãy yêu cầu kế toán rà soát lại toàn bộ công nợ thuế để đảm bảo sổ sách sạch sẽ.

2. Kỷ nguyên “Big Data”: Hóa đơn điện tử và sự soi chiếu của AI

Năm 2026 đánh dấu sự hoàn thiện của hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về thuế. Cơ quan thuế hiện nay không kiểm tra thủ công; họ dùng AI (Trí tuệ nhân tạo) để quét dữ liệu hóa đơn điện tử.

Thách thức cho quản trị tài chính: Hệ thống có thể tự động phát hiện các bất thường như:

Doanh thu đột biến so với cùng kỳ nhưng thuế nộp thấp.
Hóa đơn đầu vào mua của các doanh nghiệp có rủi ro cao (doanh nghiệp bỏ trốn, doanh nghiệp ma).
Kho hàng trên giấy tờ khác xa thực tế.

Bài học rút ra là: Tuyệt đối nói không với mua bán hóa đơn. Một hệ thống quản trị tài chính vững mạnh phải được xây dựng trên số liệu thực. Việc “xào nấu” số liệu hay mua hóa đơn khống giờ đây giống như việc bạn đi qua máy soi an ninh mà mang theo kim loại – chắc chắn sẽ bị phát hiện. Cái giá phải trả không chỉ là tiền phạt (1-3 lần số thuế trốn) mà còn là trách nhiệm hình sự của người đại diện pháp luật.

3. Tư duy đúng về “Chi phí được trừ” để tối ưu Thuế TNDN

Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) thường là gánh nặng lớn nhất (20% lợi nhuận). Nhiều chủ doanh nghiệp phàn nàn “làm nhiều đóng thuế hết”, nhưng thực ra là do họ thiếu kiến thức quản trị tài chính về chi phí hợp lệ.

Để một khoản chi được cơ quan thuế chấp nhận là chi phí được trừ (giúp giảm số thuế phải nộp), nó phải thỏa mãn 3 điều kiện “bất di bất dịch”:

Thực tế phát sinh: Có hoạt động mua bán thật.
Có hóa đơn chứng từ: Hợp đồng, hóa đơn GTGT, biên bản bàn giao…
Thanh toán không dùng tiền mặt: Với các hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên, bắt buộc phải chuyển khoản từ tài khoản công ty sang tài khoản công ty.

Lỗi sai thường gặp: Nhiều CEO dùng thẻ tín dụng cá nhân để thanh toán chi phí chạy quảng cáo (Facebook/Google) hoặc mua hàng cho công ty. Trong quản trị tài chính thuế, việc này rất rủi ro bị loại chi phí. Hãy làm thẻ visa doanh nghiệp và tách bạch hoàn toàn dòng tiền.

4. Tách bạch “Tài chính cá nhân” và “Tài chính doanh nghiệp”

Một lỗi sơ đẳng trong quản trị tài chính của các SME là hội chứng “hai túi một tiền”. Chủ doanh nghiệp thường xuyên lấy tiền hàng để đi chợ, hoặc lấy tiền nhà để trả lương nhân viên mà không ghi chép.

Dưới góc độ thuế 2026, khi hệ thống ngân hàng và thuế liên thông dữ liệu chặt chẽ hơn:

Mọi dòng tiền ra vào tài khoản cá nhân bất thường đều có thể bị giải trình nguồn gốc.
Nếu bạn lấy tiền công ty chi tiêu cá nhân mà không hạch toán là tạm ứng hay lương/cổ tức, bạn đang đối mặt với rủi ro bị truy thu thuế TNCN hoặc bị coi là hành vi tham ô tài sản (đối với công ty cổ phần).

Giải pháp quản trị: Hãy tự trả lương cho mình. Đăng ký thang bảng lương cho Giám đốc và nộp thuế TNCN đầy đủ. Đây là cách quản trị tài chính minh bạch nhất để biến chi phí lương sếp thành chi phí hợp lệ của doanh nghiệp, đồng thời hợp thức hóa dòng tiền về túi riêng của bạn.

Kết luận

Năm 2026 mang đến nhiều thuận lợi với chính sách miễn lệ phí môn bài, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về sự minh bạch số liệu. Quản trị tài chính không chỉ là câu chuyện của lợi nhuận, mà là nghệ thuật tuân thủ pháp luật để phát triển bền vững.

Đừng đợi đến khi có quyết định thanh tra mới bắt đầu lo lắng. Hãy trang bị tư duy tài chính – thuế đúng đắn ngay từ hôm nay để bảo vệ thành quả kinh doanh của bạn. Và thay vì sợ hãi trước những đợt thanh tra hay truy thu, hãy chủ động xây dựng một hệ thống tài chính minh bạch ngay từ hôm nay bằng cách đăng ký tham gia ngay khoá học “Quản trị tài chính doanh nghiệp toàn diện” của CFC Vietnam dành cho các chủ hộ kinh doanh và doanh nghiệp vừa và nhỏ trên toàn quốc!

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN QUẢN TRỊ & TÀI CHÍNH VIỆT NAM

Trụ sở chính: Lô 02 C4/NO, Khu đô thị Nam Trung Yên, Phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội, Việt Nam

Hotline: 0823.71.3456

Email: tuvantaichinh@cfcvietnam.vn